Waga wisząca czy platformowa – która była pierwsza?

Trudno wyobrazić sobie codzienne życie bez wagi i to nie tylko w handlu czy przemyśle. Każde chyba gospodarstwo domowe posiada wśród sprzętów takie urządzenie jak waga łazienkowa, prawdopodobnie także kuchenna, a może również platformowa. Udając się w podróż samolotem, chcemy utrzymać ciężar bagażu w dopuszczalnym limicie i tu idealnie sprawdzi się waga wisząca. Jakie jednak były początki wagi? Kiedy po raz pierwszy pojawiła się w życiu człowieka?

Waga wisząca z szalami

Waga opisana w Biblii?

Potrzeba precyzyjnego określenia masy przedmiotu za pomocą wagi najprawdopodobniej pojawiła się wraz z rozwojem handlu. Ten z kolei zaistniał jako naturalna konsekwencja nadwyżki żywności w związku z rozkwitem rolnictwa. Zatem było to dawno temu. Bardzo dawno. Ale jak dawno? Już jedna z najstarszych ksiąg Starego Testamentu opisująca ucztę króla Baltazara, przedstawia zdarzenie, które pozwala wyciągnąć wniosek, że Babilończycy znali wagę i chętnie jej używali. Otóż na ścianie komnaty królewskiej ukazał się napis: „mane, tekel, fares”. Symbolikę tych słów tłumaczy sam autor tekstu:

mane – policzono dobre i złe uczynki władcy

tekel – zważono wartość króla, lecz okazała się za mała (zbyt lekka)

fares – rozdzielono sprawiedliwie (śmierć Baltazarowi, królestwo między Medów i Persów)

Uwagę w tym kontekście zwraca nie smutny los króla Babilonu – zawiniony lub nie, lecz słowo ‘zważono’. Znaczy to bowiem, że w czasach, kiedy powstawały najstarsze teksty biblijne, powszechnie używano także wagi . Nie wiadomo, jak wyglądała; czy była to waga wisząca, szalowa czy jakaś inna, ale nie ulega wątpliwości, że istniała.

Papirus Hunefera

Waga wisząca z egipskiej piramidy?

Najstarsze cywilizacje rozwinęły się pod wpływem warunków sprzyjających uprawie roli. Jedną z nich był starożytny Egipt, który za sprawą systematycznych wylewów Nilu rozrósł się w potężne państwo. Dzięki rolnictwu rozwijało się tam rzemiosło, architektura, sztuka i przede wszystkim handel. Nie mogło się zatem obyć bez wagi, gdyż nie każdy towar da się przeliczyć na sztuki lub odmierzyć na łokcie. Czy są dowody na to, że waga stanowiła popularne narzędzie i czy była to dwuramienna waga wisząca, a może uchylna? Odpowiedź na te pytania znajdziemy w piramidach.

Jak zważyć dobro i zło?

Papirusy z egipską Księgą Umarłych, ale też reliefy i malowidła zdobiące grobowce zawierają bardzo częsty motyw – scenę Sądu Ozyrysa. Przedstawia ona za każdym razem te same elementy: wizerunki bóstw Anubisa, Thota i Horusa, duszę zmarłego, bestię zwaną „pożeraczem dusz” i …wagę. Nie jest to waga wisząca, hakowa – tylko prostodźwigniowa waga z dwiema szalami. Na jednej spoczywa serce „podsądnego”, na drugiej pióro prawdy Maat – symbol bogini sprawiedliwości. Poza oczywistym faktem, że starożytni Egipcjanie wyznawali skomplikowany i bogaty w symbolikę system wierzeń religijnych oraz dysponowali niezwykłym kunsztem w dziedzinie ornamentyki, dowodzi to niezbicie, że waga była dla nich sprzętem codziennego użytku.

Więcej informacji na temat różnego rodzaju wag Steinberg Systems znaleźć można w artykule Wagi jak z żurnala – katalog 2016 – 2016